أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

439

قانون ( فارسى )

دارو به اندام فاصله بسيار زياد و داراى پيچ‌وخم بود و بايستى دارو ژرفا را به‌پيمايد تا به اندام برسد . داروى گسيل شده بايد بيشتر از اندازهء مورد احتياج اندام باشد . در حالت ضماد گذاشتن عرق النساء و مشابه آن چنين است . حالت دوم مربوط به اين است كه بايد دانست چه موادى شايسته است با دارو آميخته شود تا آن را زودتر به مقصد برساند . مثلا جهت اندام‌هاى ادرارى ، مواد ريزش‌دهنده ( مدر ) را با داروهاى مربوط مىآميزيم و براى قلب زعفران را به داروهاى ويژهء آن مىافزائيم . حالت سوم معطوف به اين است كه بايد نزديك‌ترين راه براى رسيدن دارو به اندام مورد نظر انتخاب شود . مثلا اگر پى برديم قرحه‌اى در روده‌هاى پائين است دارو را بوسيلهء اماله مىفرستيم . اگر بيمارى در روده‌هاى بالائى نهان بود دارو را بوسيله شراب بدانجا مىرسانيم . گاهى مىتوان جايگزينى و مشترك بودن را باهم مراعات كرد به شرطى كه بدانيم چگونه عمل مىنمائيم . يا اينكه آيا مادهء بيمارى در حال ريزش بر اندامى است يا اصلا ريزش كرده است ؟ و بايد بدانيم چگونه بايد آن را از ميان برداشت و يا اندام را از دوا دور ساخت . اين حالت داراى چهار وجه است « 220 » . نخست اينكه آيا بايد از راست به چپ و يا از بالا به پائين دارو را كشانيد « 221 » . دوم اينكه مشاركت را بايد در نظر گرفت ، چنان كه براى بند آمدن حيض بادكش‌ها را بر پستان مىنهند تا از اندام شريك بركشد « 222 » . سوم اينكه نزديكى و برابرى را بايد منظور داشت ، چنان كه در بيمارىهاى كبد ، باسليق بازوى چپ را نشتر مىزنند و در بيمارىهاى طحال نيشتر بر باسليق دست راست فرود مىآيد . چهارم اينكه بايد فاصله را مراعات كرد كه اندام پر از ماده ( ماده بيمارى ) نسبت به اندامى كه ماده ( بيمارى ) را به آن منتقل مىكند زياد نزديك نباشد . هرگاه ماده بر اندامى ريزش كرد چاره آن با دو روش زير است : ماده را از خود

--> ( 220 ) - نسخه انگليسى : « موقعى كه ماده بيمارى هنوز در محل كاملا جايگزين نشده است بايد آن را به چهار طريق زير فروكش نمود » . ( 221 ) - نسخه انگليسى : « جهت جذب دارو بايد مخالف جهت ماده بيمارى باشد بعنوان مثال اگر ماده بيمارى در طرف راست باشد از طرف چپ بايد آن را فروكش كرد و اگر ماده بيمارى بسوى پائين است از بالا بايد آن را فروكش نمود » . ( 222 ) - نسخهء انگليسى : « مشاركت اندامها بايد مورد توجه قرار گيرد مثلا خونريزى قاعدگى را مىتوان با بادكش كردن پستانها متوقف نمود زيرا اين خون تمايل دارد كه بسوى اندام شريك حركت كند » .